نمایش عروسکی در شرق :                                  

در اساطیر هندی چنین آمده است که براما خدای خالق ، سررشته نخ های جهان را به دست دارد و جهان بازی گاه ومخلوقاتش عروسک های او استند . پس بی مناسب نبو د ، که بشر به تقلید از پروردگار خود، عروسک های بسازد و بکوشد تا به آنان جان بخشد .

اگر از ریشه های خیمه شب بازی در تمدن های ما قبل تاریخ بگذریم ، نخستین نشانه از این بازی در تمدن هند میابیم عروسک های خیمه شب بازی از روزگاران بسیار قدیم در جنوب هند وجود داشته و به تاریخ در سایر قسمت های شرق دور نیز اشاعه یافته اند .

طبق اکتشافات باستان شناسی و بررسی محققان ، چنین بر میاید که عروسک ها ی نخستین از لحاظ ساخت ابتدایی بوده و معمولا از گل ساخته میشدند . اما عروسک های ترکه یی و نخی نیز وجود داشته و حتی از عروسک های چرمی برای سایه بازی استفاده میشده است .
منبع داستانی نمایش های عروسکی درهند،  مالزی ، تایلند ، اندونزی ، کامبوج جاوه و بالی ، معمولا همان دو حماسه بزرگ رامایانا و مهابهارتا بوده است . چی این دو حماسه مجموعه رنگارنگ از افسانه های نمایشی و شخصیت های نمایشی چون خدایان و شبیه خدایان ، دیو ها و آدمیان را در اختیار نمایشگران قرار میداده است .   از معروفترین نمایش های خیمه شب بازی در هند بازی تولوبوما لاتا بوده است که بزرگترین نمایش سایه بازی محسوب میشده وقدمت  آنرا سه صد سال قبل از میلاد تخمین زده اند .                                                                                        

عروسک های جاوه و بالی را کاماتراز عروسک های هندی میدانند عروسک های مطلق به این دو ناحیه به جای اینکه از بالا و توسط نخ حرکت داده شوند ، از پایان و توسط چوب یا تیرکه هدایت میشود .گذشته از هند ، در سایر سرزمین های شرق چون چین ، ژاپن ، ویتنام ، تایلند ، ترکیه  و ایران سنت نمایش های عروسکی به صورت گوناگون وجود داشته است .  سنت نمایش های عروسکی درچین به سالهای قبل از میلاد مسیحی میرسد و جالب اینجا است که شباهت بین عروسک های چینی و هندی وجود ندارد زیرا که عروسک های چینی ، صورتکه های استند که به روی پوست کشیده شده و پشت پرده روشنی و به حرکت دراورده میشوند و تماشاگران تنها  سایه عروسک ها رامیبینند نمایش های عروسکی احتمالا از طریق چین به ژاپن رفته است . نما یش عروسکی در ژاپن بیشتر با نام بونراکو شهرت دارد . زیرا که در قرن  هجدهم مردی به نام یومورا بونراکو نمایش خانه عروسکی مهم در شهر اوزاکا میسازد و با حث رونق این نمایش میشود . از آن پس نام بونراکو مترادف با نمایش عروسکی شده است . عروسک های ژاپنی در آغاز عروسک های نخی بودند اما بعد از مدتی عروسک های نخی جای خود را به عروسک های دستی داده و بر ارتفاعی آنان نیز افزوده میشود . به طوری که ارتفاعی بعضی از عروسک های ژاپنی به حدود سه پا هم میرسد . نمایش های عروسکی در ترکیه بیشتر با نام قره گوز شهرت یافته است و انواع گوناگون از این بازی را در بر میگیرد .                                                

گفته شده که سنت نمایش های عروسکی در تر کیه مربوط به قبل از قرن شانزدهم میلادی میشود ، اما مدارک قاطع در این زمینه وجود ندارد . در هر صورت در قرن هفدهم قره گوز کاملا شناخته شده بود و نام قره گوز را به زبان ترکی به معنی سیاه چشم و عروسک است در همین قرن برای این بازی به کار رفته است .                

در این سنت نمایش های عروسکی به قرن های پیش برمیگردد اما به دلیل فقدان مدارک لازم به یقین نمیتوان تعیین کرد که نمایش های عروسکی  ( سایه بازی و خیمه شب بازی ) از چه تاریخی در ایران شروع شده و چه عوامل در پیدایی  آنها موثر بوده است به طور کلی بعد از قرن پنجم هجری در اشعار بعضی از شاعران به واژه ها و مضامین که در باره این گونه بازی ها است برمیخوریم . کلمات خیال در گرشاسبنامه لبعت باز و خیال باز در دیوان خاقانی مربوط به قرن ششم هجری خیال شب بازی و لبعت باز در اشعار نظامی گنجوی و دیگر شاعران ایرانی به کرات آمده است که نشان میدهند سنت نمایش های عروسکی از قرن پنجم وششم هجری در ایران وجود داشته است.